Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
%-0,03
BIST 96.861
%0,14
Dolar 5,8096
%0,16
Euro 6,5419
%0,18
Altın 238,36
REKLAM

Erdoğan’ı kim kurtaracak, Kürtler mi?

100 defa okundu , , kategorisinde, 11 Nis 2019 - 22:52 tarihinde yayınlandı
Erdoğan’ı kim kurtaracak, Kürtler mi?

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AK Parti) ilk sandık darbesini yediği 7 Haziran 2015’ten beri neredeyse “siyasi soykırım” politikalarıyla yüzleşen Halkların Demokratik Partisi (HDP) 31 Mart yerel seçimlerinde izlediği “cerrahi” stratejiyle iktidara kaybettiren ve muhalefete kazandıran bir rol oynadı.

AK Parti’nin Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ile kurduğu Cumhur İttifakı’nın İstanbul, Ankara, Antalya, Adana, Mersin, Artvin gibi yerlerde belediyeleri kaybetmesinde Kürtlerin oyları kilitti. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan “ulusal beka” söylemiyle aradığı zaferi bulamadı. Bu söylemin ağırlık merkezinde içeride HDP özelinde Kürtler, dışarıda Suriye’nin kuzeyindeki özerk yapılanmanın çökertilmesi hedefi vardı.

Kürt illerinde seçmene “Kazansak da belediye bizim olmayacak” dedirten ağır psikolojik baskılar ve teşkilatı çalışamaz hale getiren operasyonlara rağmen HDP Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt, Van ve Hakkari illerini yeniden alırken bunlara MHP’nin elindeki Kars’ı da ilave etti. Kazandığı ilçe ve beldelerin sayısı 56. Buna karşın Ağrı, Şırnak ve Bitlis’i AK Parti’ye, Dersim’i Türkiye Komünist Partisi’ne kaptırdı.

Kürtler asıl kritik rolü batıda Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve İyi Parti’den oluşan Millet İtttifakı’na verdiği destekle oynadı. Buralar nüfusun yarısını oluşturan ve dinamik seçmen kitlesinin bulunduğu yerler. Bu kentlerde, Gezi olaylarındaki gibi uzlaşmaz siyasi çizgileri buluşturan ruh yeniden nüksetti.

Erdoğan’ın bu tablodan nasıl bir ders çıkaracağı önemli.  Erdoğan’ın pragmatizm gereği daha uyumlu olacağını öngörenler var. Ekonomik krizin dayatmasıyla AB ve ABD ile gerilimleri düşürebilir, iddialı dış politika konularında vites küçültebilir, Suriye’de yelkenleri indirebilir ve 2023’teki seçime kadar evin içini toparlamaya odaklanabilir.

Ancak Kürtlerle ilgili 2013’teki gibi barışçıl bir sayfa açması ya da yeni bir ittifak arayışına girmesi iki nedenle beklenmiyor: Birincisi bunun için Erdoğan’ın evvela MHP ile aleni, “ulusalcı” klikle gizli, ittifakına son vermesi gerekiyor. Erdoğan mevcut ittifak bileşenlerine mahkum hale geldi. Bu cephe de Kürt açılımına izin vermez. İkincisi, Kürtler o kadar çok hırpalandı ki artık bu cenahtan kimse Erdoğan’a elini kolay kolay uzatmaz.

Fakat üçüncü bir ihtimal daha var: Başkanlık sistemiyle ciddi bir tasfiye yaşasalar da asker, istihbarat, bürokrasi ve devletin sivil uzantıları, çökertme stratejisinin başarısızlığını teslim edip istikameti yeniden barış konseptine çevirebilir. CHP, İyi Parti ve HDP arasında adı konulmamış, hatta ilk ikisi tarafından zemmedilmiş ortaklık da siyasal paradigmayı değiştirebilir.

Bu ihtimali Al-Monitor’a değerlendiren Gazete Duvar yazarı Hakkı Özdal “Sosyal demokratlar, milliyetçiler ve Kürtler arasındaki bu ittifak, toplumsal alternatif olarak görülmesi ya da Kürt hareketinin kendine manevra alanı yaratması açısından önemli. Bu Erdoğan için kabus senaryosuydu” diyor.

Peki, Erdoğan’ın seçenekleri neler? Mesela MHP ile ittifakı bitirebilir mi? Ya da Kürtlerle ittifak kurabilir mi? Sonuncu sorunun Kürtleri fena halde kızdırdığını peşinen not edelim. Özdal’a göre Erdoğan’ın MHP ile ittifakı özünde devletle ittifaktır ve bundan vazgeçmesi zor. Haliyle soruyu “MHP lideri Devlet Bahçeli ittifakı bitirir mi” diye çevirmek gerekir. Özdal’ın değerlendirmesi şöyle: “Erdoğan’ın ittifak yapacağı tek alternatif Kürtler. Tekrar eskiye dönmek ister ama zeminini kaybetti. Kürtler yeniden el vermez. Kürtlerde ‘Ülkenin kaderini biz belirledik’ diye bir moral toparlanması var.”

Seçim gecesi yaşananlara işaret eden Özdal şöyle devam şöyle devam ediyor: “Bence seçimin sonucunu tanımama konusunda Erdoğan devletten yüz göremedi. Sistemi tutamayacakları için bunu istemediler. Beka ile ilgili hiçbir şey dikiş tutmadı. Devletin unsurları bunu gördü. (…) Bence devletin bir kanadı Erdoğan’a sınır çekti. Yoksa işin peşini bırakmazdı. O yüzden Batı ile arasını düzeltemeye, devletle iyi geçinmeye çalışacak. Bir taraftan MHP’ye ortaklığı korurken diğer yandan bazı tutukluları bırakıp tansiyonu düşürerek zaman kazanacak.”

HDP Onursal Başkanı Ertuğrul Kürkçü de Erdoğan’ın ittifak bileşenlerini değiştirecek kadar manevra alanı bulamayacağını düşünüyor. Kürkçü’nün Al-Monitor’a değerlendirmesi şöyle: “Erdoğan herhangi bir uluslararası hamleye girişmeden içeride bununla başa çıkmanın yollarını arayacaktır. Dış koşullar da değişti. İçerde ve dışarıda kararın bir tek Erdoğan’a kalmadığı çetrefilli bir denge oluştu. Kısa vadede hamle yapamaz.”

Kürkçü’ye göre Kürtlerle ilgili sayfanın çevrilmesi PKK’nin izleyeceği siyasete, İmralı Cezaevi’nde tecrit altında tutulan Abdullah Öcalan’ın devreye sokulmasına ve Erdoğan dışında aktörlerin ortaya çıkmasına bağlı: “HDP’nin seçimdeki belirleyici konumu partinin Kürtlere kabul ettirdiği taktikti. Yukarıdan dayatılmış bir şey değildi. CHP’nin özgürlükçü kanadıyla bir etkileşim doğdu. Çatışma dinamiği devreye girmediği için de halkta kabul gördü. Şimdi PKK’nin durumu nasıl okuduğu önemli. Silahlı çatışmanın şiddetle seyredeceğini düşünmüyorum ama devlet tarafında müzakereci bir odak ortaya çıkmalı.”

Peki, devletin içinden yeni bir inisiyatif gelişebilir mi? Kürkçü daha önce asker ve istihbarat kanadının iktidarı paylaşma önerisinin AK Parti’de karşılık bulduğunu hatırlatarak “O kesim devlet dışına düştü” diyor. Kürkçü şöyle devam ediyor: “Öcalan’a tecridin sürmesi barış niyetinin olmadığını gösteriyor. Elbette bu, müzakere seçeneği masada tutulmuyor demek değil. Kürtlerin gelişme seyri ve Rönesans kapasitesi muhataplarını etkiliyor. Yeni kapılar açılacaksa Kürtlerin yapacağı tercihler sayesinde olacak. Rojava’da ortaya çıktığı gibi uluslararası baskı mekanizması da önem kazanıyor.”

Türkiye’de Kürtleri siyasetin saygın ortağı haline getirecek yol biraz da Suriye’deki Kürtlerin kazanımlarını çökertmeye ayarlı politikanın terkine bağlı. Bu konuda esnekliğe dair henüz işaret yok.

Al Monitör

Haber Editörü : Tüm Yazıları
Yorum Yaz